Nam tuổi Mậu Tý có hai thế hệ đang sống: các cụ sinh năm 1948, nay gần tám mươi, và các chàng trai sinh năm 2008, vừa bước vào tuổi mười tám, mười chín. Cùng mệnh Tích Lịch Hoả, cùng là dương nam đi đại vận thuận. Bộ sao theo năm: Lộc Tồn ở Tỵ, Kình Dương ở Ngọ, Đà La ở Thìn, Thiên Khôi ở Sửu, Thiên Việt ở Mùi, Thiên Mã ở Dần, Tuần ở Ngọ–Mùi, Triệt ở Tý–Sửu; can Mậu hoá Tham Lang thành Lộc, Thái Âm thành Quyền, Hữu Bật thành Khoa, Thiên Cơ thành Kỵ.
Điểm hiếm của tuổi này là cả hai sao quý nhân đều nằm dưới "không vong": Thiên Khôi trong Triệt, Thiên Việt trong Tuần. Kình Dương ở Ngọ cũng rơi vào Tuần. Bài trình bày những chồng lớp ấy, rồi chia hai mục cho hai thế hệ: người ông giữ lá số như một kỷ vật gia đình, người cháu mới cầm lá số lần đầu khi chọn đường học.
Tết năm 1948 rơi vào 10 tháng 2, Tết năm 2008 rơi vào 7 tháng 2 dương lịch; sinh trước các ngày ấy là tuổi Đinh Hợi.
Bộ sao theo năm và các lớp Tuần Triệt của tuổi Mậu Tý
Mọi lá số nam Mậu Tý có những ô sau, không cần giờ sinh:
| Sao | Ô | Nằm trong |
|---|---|---|
| Lộc Tồn | Tỵ | — |
| Kình Dương | Ngọ (hãm) | Tuần |
| Đà La | Thìn (đắc) | — |
| Thiên Khôi | Sửu | Triệt |
| Thiên Việt | Mùi | Tuần |
| Thiên Mã | Dần | — |
| Thái Tuế (chi năm) | Tý | Triệt |
| Hồng Loan / Thiên Hỷ | Mão / Dậu | — |
| Thiên Khốc, Thiên Hư | Ngọ | Tuần |
| Mệnh chủ / Thân chủ | Tham Lang / Hoả Tinh | theo chi Tý |
Tuần Ngọ–Mùi đến từ tuần Giáp Thân (Mậu Tý là năm thứ năm của tuần đó); Triệt Tý–Sửu đến từ can Mậu. Như vậy bốn ô Tý, Sửu, Ngọ, Mùi, hai cặp đối diện nhau, đều bị che. Trục Tý–Ngọ của lá số Mậu Tý, cũng là trục Thái Tuế – Tuế Phá, gần như nằm trọn trong vùng không vong.
Với người tự học, đây là một lá số nên thử đọc theo hai cách: một lần coi Tuần Triệt là quan trọng, một lần bỏ qua như phái Phi tinh. Kết quả hai lần có thể khác nhau tới mức một ô từ "nặng nề" thành "bình thường". Thấy được độ vênh ấy là hiểu vì sao không nên đặt niềm tin tuyệt đối vào bất kỳ lời luận nào của một trường phái.
Hai quý nhân đều gặp không vong: sách nói gì
Thiên Khôi và Thiên Việt là "thiên ất quý nhân", sách cổ gắn với sự giúp đỡ từ bậc trên, cơ hội đến đúng lúc. Với can Mậu, hai sao ở Sửu và Mùi. Tuổi Mậu Dần, Mậu Thìn hay Mậu Ngọ cũng có Khôi Việt ở đó, nhưng trong sáu tuổi Mậu chỉ Mậu Tý thuộc tuần Giáp Thân, có Tuần đúng ở Mùi để che Thiên Việt, trong khi Triệt của can Mậu luôn che Thiên Khôi ở Sửu.
Lời đọc truyền thống là "quý nhân đến muộn, hoặc đến rồi đi". Một số sách khuyên người có chồng lớp này nên tự lập sớm thay vì chờ nâng đỡ. Đọc theo tinh thần ấy, đây là một lời khuyên tích cực về sự chủ động, không phải lời than về thiếu may mắn.
Người cẩn thận sẽ thêm một bước: xem Sửu và Mùi là cung gì trên lá số cụ thể. Nếu Sửu là Nô Bộc, chuyện quý nhân bị che chỉ còn là chuyện bạn bè ít giúp được việc lớn; nếu Mùi là Quan Lộc, lời luận mới nghiêng về công việc. Bộ khung theo năm luôn cần cung để có nghĩa.
Kình Dương ở Ngọ và tên gọi "Mã đầu đới tiễn"
Can Mậu và can Bính có Lộc Tồn ở Tỵ, nên Kình Dương ở Ngọ. Khi Kình Dương ở Ngọ đóng cung Mệnh, sách gọi cách này là "Mã đầu đới tiễn", hình ảnh mũi tên cắm trên đầu ngựa (Ngọ là ngựa). Lời luận cổ là người phải trải qua sóng gió mới thành, nhiều sách xếp đây vào loại cách "phi thường", vừa nguy vừa có thể làm nên việc lớn; chi tiết điều kiện thành cách được bàn ở mục cách cục.
Với tuổi Mậu Tý có một điều chỉnh: Kình Dương ở Ngọ nằm trong Tuần. Phái coi trọng Tuần sẽ nói mũi tên ấy bị cùn bớt, sóng gió nhẹ đi nhưng sự bứt phá cũng kém. Thêm nữa, Ngọ còn có Thiên Khốc và Thiên Hư, nên ô này là một trong những ô dày đặc nhất của lá số Mậu Tý.
Chỉ những người có Mệnh ở Ngọ mới mang cách này; với người khác, Kình ở Ngọ chỉ là một phụ tinh ở một cung khác. Và ngay cả với người có cách, đây vẫn là một hình ảnh của văn chương cổ, không phải lời bảo đảm thành công hay cảnh báo tai hoạ.
Tứ hoá can Mậu, kèm dị bản Hoá Khoa
Hai hoá đầu và Hoá Kỵ các phái gần như thống nhất; Hoá Khoa có hai bản:
- Tham Lang hoá Lộc: sao của khao khát, giao tế, tài nghệ có Lộc; sách hay khen khi đóng Tài Bạch, Mệnh.
- Thái Âm hoá Quyền: sao tượng trưng nhà cửa, tích luỹ có Quyền; với nam mạng còn được gắn với người vợ "đảm đang, nắm việc".
- Hoá Khoa: phần lớn sách ghi Hữu Bật; một số bản Việt Nam ghi Thái Dương. Hữu Bật an theo tháng sinh, Thái Dương an theo ngày, nên hai bản cho vị trí khác hẳn.
- Thiên Cơ hoá Kỵ: sao mưu trí gặp Kỵ, sách đọc là suy nghĩ nhiều, hay đổi ý, kế hoạch dễ rối.
- Lời nhắc: Thiên Cơ hoá Kỵ không phải "kém thông minh"; nó chỉ là chỗ trí óc dễ bị quá tải, cần một cách làm việc có trình tự.
Thân chủ Hoả Tinh, Mệnh chủ Tham Lang (theo chi năm) là hai ô in đầu lá số của mọi người tuổi Tý. Cả hai đều là sao "nóng", nên sách phổ thông hay mô tả nam tuổi Tý là nhanh nhạy, khó ngồi yên, một lời mô tả chung cho mười hai năm Tý trong một thế kỷ.
Với các cụ sinh năm 1948: lá số như một kỷ vật gia đình
Người sinh năm 1948 năm nay bảy mươi chín tuổi âm. Dương nam đi thuận, nên đại vận thứ tám rơi vào cung Tật Ách. Đây là cung sách cổ gắn với thân thể, nhưng không có lý do gì để tra cung này mà đoán sức khoẻ của một người cao tuổi: việc đó thuộc về bác sĩ và sự chăm sóc của con cháu.
Với nhiều gia đình, lá số của ông hay cha được chép tay từ thời trẻ, nay giữ lại như một tờ giấy cũ trong rương. Giá trị của nó lúc này nằm ở chỗ khác: nét chữ, giờ sinh được ghi, tên người lập, những dòng chú thích bên lề. Đó là tư liệu gia đình, có thể chụp lại, lưu cùng gia phả, kể cho con cháu nghe ông đã sinh ra trong hoàn cảnh nào.
Nếu ông bà muốn đọc lại lá số của mình, cách đọc đẹp nhất là đối chiếu những gì sách nói với những gì đã sống, như một cuộc trò chuyện về ký ức, không phải để tìm lời đoán cho những năm còn lại.
Với các bạn sinh năm 2008: cầm lá số lần đầu khi chọn đường học
Một chàng trai sinh năm 2008, Thuỷ nhị cục (Mệnh ở Dần, Mão, Tuất hoặc Hợi), đang ở đại vận thứ hai, cung Phụ Mẫu, từ mười hai đến hai mươi mốt tuổi. Sách xưa đọc vận này về quan hệ với cha mẹ, thầy cô, những người đi trước. Đó cũng đúng là giai đoạn đời thực khi cha mẹ và thầy cô ảnh hưởng nhiều nhất tới lựa chọn học hành.
Lá số không nên là căn cứ chọn ngành. Những thứ như Tham Lang hoá Lộc "hợp nghề giao tế" hay Thiên Cơ hoá Kỵ "hay đổi ý" là mô tả biểu tượng chung cho mọi người tuổi Mậu Tý. Năng lực thật thể hiện qua điểm số các môn, những việc bạn làm mãi không chán, phản hồi của thầy cô; đó mới là dữ liệu cho quyết định.
Nếu tò mò, hãy đọc lá số như đọc một cuốn sách cổ về cách người xưa hình dung con người: thú vị, có những câu đáng suy nghĩ, nhưng là văn hoá chứ không phải bản hướng dẫn cho đời mình.
Hai thế hệ cùng một bộ khung: điều lá số không nói được
Người sinh năm 1948 lớn lên trong chiến tranh, thiếu thốn, học hành đứt quãng; người sinh năm 2008 lớn lên cùng điện thoại thông minh và học trực tuyến. Hai người có thể cùng tháng, cùng ngày, cùng giờ âm lịch, tức là cùng một lá số trên giấy, mà cuộc đời gần như không có điểm chung.
Đây là phản biện cổ điển nhất với mọi lối đoán vận theo năm sinh, và chính người xưa cũng biết. Nhiều sách đẩu số dặn phải xét thêm "địa lợi, nhân hoà": nơi sinh, gia đình, thời thế. Nói cách khác, ngay trong truyền thống, lá số chưa bao giờ được coi là đủ để kết luận một đời người.
Cách dùng hợp lý cho cả ông lẫn cháu là coi bộ khung Mậu Tý như một mẫu số chung để trò chuyện: ông kể những năm vất vả ứng với "quý nhân đến muộn" ra sao, cháu thử hình dung "tự lập sớm" nghĩa là gì với mình. Một tờ lá số thành cầu nối giữa các thế hệ, đó là giá trị văn hoá thật của nó.
Lộc Tồn ở Tỵ và Đà La ở Thìn: phần "êm" của lá số Mậu Tý
Giữa nhiều ô bị Tuần Triệt che, lá số Mậu Tý có một cặp ô sạch: Lộc Tồn ở Tỵ và Đà La đắc địa ở Thìn. Ô Tỵ còn có Bác Sĩ đầu vòng và Tử Phù của vòng Thái Tuế; ô Thìn có Hoa Cái (nhóm Thân Tý Thìn), Quan Phủ của vòng Bác Sĩ và Quan Phù của vòng Thái Tuế. Sách đọc Lộc Tồn không bị che là sự tích luỹ ổn định, ít bị gián đoạn.
Ví dụ giả định: lá số nam Mậu Tý có Mệnh ở Tỵ, Thổ ngũ cục. Lộc Tồn toạ Mệnh, Kình Dương ở Phụ Mẫu bên phải, Đà La ở Huynh Đệ bên trái. Sách nào cũng nhắc Lộc Tồn luôn bị Kình Đà giáp hai bên, một cách nói rằng giữ của luôn kèm áp lực từ hai phía. Cách hiểu đời thường: người giỏi giữ tiền thường cũng là người chịu nhiều sức ép về trách nhiệm.
Câu hỏi thường gặp
Nam Mậu Tý năm 2016 là 69 tuổi, có phải sinh năm 1948?
Đúng. Tuổi âm năm 2016 của người sinh năm âm lịch 1948 là sáu mươi chín. Năm 2026 người ấy bảy mươi chín tuổi âm. Người Mậu Tý sinh năm 2008 cùng bộ sao theo năm nhưng ở đầu đời.
Thiên Khôi Thiên Việt cùng gặp không vong là không có quý nhân?
Không phải. Sách đọc là sự giúp đỡ đến muộn hoặc không bền, và khuyên tự lập sớm. Ý nghĩa cụ thể còn tuỳ ô Sửu và Mùi là cung gì trên lá số. Trong đời thực, quan hệ tốt là thứ mỗi người tự xây.
Mã đầu đới tiễn có phải tuổi Mậu Tý nào cũng có?
Không. Mọi người tuổi Mậu có Kình Dương ở Ngọ, nhưng chỉ người có cung Mệnh ở Ngọ mới mang cách này. Với tuổi Mậu Tý, ô Ngọ còn nằm trong Tuần nên nhiều phái đọc cách này nhẹ đi.
Hoá Khoa của can Mậu là Hữu Bật hay Thái Dương?
Phần lớn sách ghi Hữu Bật, một số bản lưu hành ở Việt Nam ghi Thái Dương. Vì hai sao an theo cách khác nhau, lá số lập ở hai nguồn có thể đặt Hoá Khoa ở hai cung khác nhau. Nên ghi rõ nguồn khi đọc.
Đại vận Tật Ách ở tuổi gần tám mươi có đáng lo?
Không nên dùng lá số để lo về sức khoẻ. Cung Tật Ách là biểu tượng trong sách cổ, không phải công cụ y khoa. Chăm sóc người cao tuổi cần khám định kỳ, dinh dưỡng và sự quan tâm của gia đình.
Bạn trẻ sinh 2008 có nên chọn ngành theo lá số?
Không nên. Hãy dựa vào năng lực, hứng thú, kết quả học tập và lời khuyên của thầy cô, chuyên viên hướng nghiệp. Lá số chỉ là tư liệu văn hoá, đọc cho biết và để suy ngẫm về bản thân.